De Schouwsmolen te Ittervoort

1 - Schouws molen Ittervoort anno 1999 001De Midden Limburgse gemeente Leudal heeft een rijke molentraditie, zowel voor wind- als ook watermolens. Op het einde van de tweede wereldoorlog zijn vele windmolens in dit gebied opgeblazen en daardoor verdwenen. Een aantal watermolens verdween of verloor hun functie omdat zij niet meer rendabel waren. Het gebouw van de watermolen bleef vaak wel gespaard en kreeg soms een andere bestemming, de ene keer wel en een andere keer niet ten koste van het interieur.

De Schouwsmolen, die onlangs een restauratie tot volwaardige watermolen heeft ondergaan, is gelegen halverwege de dorpskernen van Neeritter en Ittervoort, tegen de Belgische grens, aan de Itterbeek. Op korte afstand vinden wij de Armenmolen te Neeritter en de Luyensmolen te Ittervoort.
3-P1050744De naam Schouwsmolen zou afkomstig zijn van de oude benaming voor schoep. Het waterrad werd namelijk vroeger ook schoufelrad genoemd. De naam zou ook afkomstig kunnen zijn van de pachter van de molen in 1561, namelijk Peter Schoufs.

De huidige molen is vermoedelijk rond 1630 gebouwd alhoewel er aanwijzingen zijn dat er reeds veel eerder sprake was van een watermolen op deze plaats. In een testament uit 1252 wordt door ene zuster Elisabeth gelegateerd aan haar medezusters van de Thorner abdij; “een grondrente rustend op de molen van Ittervoort”. Welke van de twee Ittervoorter molens hiermee bedoeld wordt is niet met zekerheid te zeggen. De kans is echter groot dat hiermee de Schouwsmolen is bedoeld. Want niet alleen is er sprake van een molen, ook de ligging op een plaats met extra verval doet dit vermoeden. 5-FERRARIS KAARTFRAGMENT
Daarnaast wordt de molen in oude landkaarten de “Moulin de Thorn” genoemd.

Het oudste deel van de huidige molen dateert vermoedelijk uit 1630. Molens werden in het verleden vaak verbouwd en uitgebreid. Steensoorten en steenverbanden kunnen op die verbouwingen wijzen. Aan een verbouwing herinnert de gevelsteen met de initialen; IMG: ITMK Anno 1830. De eerste drie letters hebben betrekking op Jan Mathijs Grispen, die in het midden van de 19e eeuw eigenaar was. De tweede serie vermoedelijk op die van zijn echtgenote.
Op een steen in het molenaarshuis staat een onduidelijke inscriptie, die als volgt gelezen kan worden: “Ittervoort de 7 Juny 1822 G K C 8”

In 1902 werd een nieuw waterrad geplaatst. Het rad, met een middellijn van 5,70 m en een breedte van 0,71 m, kreeg een ijzeren as voorzien van een naaf waarop houten spaken werden bevestigd. In 1928 werd een elektromotor als hulpkracht geplaatst. Tot op het einde van de jaren vijftig werd met de elektromotor gemalen.

4 - P1050115De laatste molenaar was Jan Corbey (overleden 28-3-2015). Hij verkocht het complex in 1963 aan de toenmalige gemeente Hunsel. Ter hoogte van de molen was een gevaarlijke wegversmalling, die veroorzaakt werd door het molenaarshuis. Een verbetering van de weg was voor de gemeente Hunsel aanleiding om het gehele perceel te kopen. Later werd ook het huis aan de overzijde van de straat gekocht om afgebroken te worden zodat het molengoed behouden kon worden.

De stuwrechten werden verkocht aan het Waterschap “Midden Limburg” maar het binnenwerk bleef behouden.

In 1966 werd het complex verkocht aan ene Pierre Janssen die in de magazijnen een professionele pottenbakkerij begon. Initiatieven van Janssen om het waterrad in de jaren zeventig in ere te herstellen, liepen op niets uit; het waterschap verleende daarvoor geen toestemming.

6-linker maalstoelNadat het pand meerdere malen van eigenaar wisselde, is het in 2000 aangekocht door het echtpaar Van der Stappen-Moors. Zij waren op zoek naar een woning met historie in Midden-Limburg. Dat vonden zij in dit molencomplex.
Zij maakten plannen voor het behoud van de molen, malen en opwekken van energie.
De molen heeft twee koppel stenen, kunststenen, een 17-er en een koppel 14-er. Het koppel 14-er is voorzien van een drijfwerk voor motoraandrijving, de elektro motor is thans niet meer aanwezig.

11.schroeven2-kl-9561Met het afschroeven van het bordje “Schouwsmolen” van de oude molendeur werd op 20 april 2015 de officiële start van de restauratie verricht door aannemers en uitvoerders.

De totale kosten bedroegen ruim € 300.000,= en bestonden uit restauratie, terugbrengen waterrad dat in de 60er jaren van de vorige eeuw in opdracht van de gemeente gesloopt werd en duurzaam hergebruik van de watermolen.
Naast aannemers uit de directe omgeving was BAT uit Sittard een van de restaurateurs.

De Schouwsmolen is de tweede molen in Leudal die groene stroom opwekt. Molenmakerij Beijk heeft afgelopen jaar de restanten van de St.Elisabethmolen in Haelen verbouwd tot waterkrachtcentrale.

Na meer dan 50 jaar van stilstand kan de watermolen weer graan malen en de generator wekt duurzame stroom op. Tenslotte is een multifunctionele ruimte ingericht in een bijgebouw.

De eigenaren, Joost van der Stappen en Willy Moors zijn, met recht, trots op het resultaat dat gerealiseerd is.

Op 29 april a.s. zal de Schouwsmolen feestelijk heropend worden.