Overzicht uitgevoerde activiteiten incidentele middelen molenbeleid

Met het Hoofdlijnenakkoord 2015 -2019 zijn extra middelen beschikbaar gekomen voor molens. Ingezet is op groot onderhoud en verbetering molenbiotopen.

Subsidieregeling Groot onderhoud Molens.
Een van de onderdelen waar extra op in is gezet is de aanpak van groot onderhoud van molens. Sinds 2016 is een subsidieonderdeel ‘groot onderhoud’ toegevoegd aan de subsidieregeling molens Zuid-Holland 2013. Daarmee is een lacune opgevuld tussen de paragraaf “regulier”onderhoud enerzijds en de subsidieregeling restauratie rijksmonumenten anderzijds. In 2016 en 2017 hebben 14 molens subsidie groot onderhoud ontvangen. (2016: 200.000,00 in 2017 t/m 2019 250.000). Zie hiervoor de rapportage van Tympaan over factfinding voor evaluatie subsidieregelingen cultuurbeleid 2015-2018.

Verbetering molenbiotoop periode 2016 -2018
In 2010 heeft de provincie een onderzoek uit laten voeren naar de staat van molenbiotopen in Zuid-Holland. Dit onderzoek heeft laten zien dat nieuwe aanplant of hoger groeiende beplanting vaak de oorzaak is van het verminderen van de windvang. Daarom is bij de invulling van de extra gelden ervoor gekozen om de verbetering van de kwaliteit van molenbiotopen langs twee lijnen te realiseren:

1. Het vergroten van de bewustwording (bij publiek, gemeenten, omwonenden) van het belang en de invloed van de molenbiotoop op het functioneren van en het zicht op de molen.

2. De aanpak van groenonderhoud rond molenbiotopen.

Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft voor de periode 2016 – 2018 in opdracht van de provincie Zuid- Holland diverse activiteiten uitgevoerd en gecoördineerd ter verbetering van de molenbiotopen inZuid-Holland.

Verbetering van de molenbiotoop 2016-2018
Molenbiotoop centraal op de Natuurwerkdag 2016 en 2017
De Natuurwerkdag 2016 vond plaats op zaterdag 5 november. In Zuid-Holland stond die dag de molenbiotoop centraal. Molens in Zuid-Holland werden in dat jaar voor het eerst gestimuleerd om aan deze dag mee te doen. 17 molenlocaties waren die zaterdag actief. Bij 14 van de 17 molens waren vrijwilligers aan de slag bij het beheer en onderhoud van het groen in de molenbiotoop. De andere drie molens organiseerden andersoortige activiteiten, zoals een tentoonstelling over de molenbiotoop en of een rondleiding. Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft de molens ondersteund door vrijwilligersgroepen te formeren en de inleen van gereedschap te regelen. Er is een toolkit aan de slag met vrijwilligers ontwikkeld, een informatieavond georganiseerd en een helpdesk ingericht en bemenst.

Ook in 2017 is ondersteuning geboden door Erfgoedhuis aan molens die wilden meedoen aan de Natuurwerkdag. De toolkit kon wederom worden ingezet en de molens werden van individueel advies voorzien.

De ondersteuning bij deelname aan de Natuurwerkdagen in 2016 en 2017 (toolkit, gereedschap uitleen, individuele ondersteuning) heeft ervoor gezorgd dat actief groenonderhoud heeft plaatsgevonden. Dit varieerde van aanleg/herstel van het molenerf tot snoeien van opschietend groen, het knotten van wilgen en zaagwerkzaamheden door professionele krachten. In Leiden en op Kinderdijk deden in 2016 Syrische vluchtelingen mee. In Leiden sponsorde deplaatselijke Gamma hun werkkleding.

De molen van Oostvoorne deed in 2016 en 2017 mee aan de Natuurwerkdag. Het hout dat beschikbaar kwam, is geschonken aan een mountainbiketerrein dat van het hout diverse obstakels op het parcours kon aanleggen

In het kader van het project Meedoen in Historisch Groen in 2015 (project vanuit afdeling Groen en

Water) is gewerkt aan de opzet van vrijwilligersgroepen. De locaties waren de Geestmolen

(Rijnsaterwoude) en de molens in Leiden. In Leiden is op dit moment een vaste vrijwilligersgroep groep actief, deze waren ook actief op de natuurwerkdag. De positieve impuls hier heeft er toe geleid dat de gemeente Leiden een stuk grond in de molenbiotoop van de Stadsmolen aan de molenaars/vrijwilligersgroep in beheer heeft gegeven.

Brochure Wat is de Molenbiotoop
Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft een publieksvriendelijke brochure over de molenbiotoop ontwikkeld getiteld “Draaiende molens dankzij een gezonde molenbiotoop”. De brochure is gedrukt in een oplage van 2.000 exemplaren. De brochure is aan gemeenten en molenorganisaties gestuurd. Aanvullend zijn andere communicatiemiddelen ontwikkeld, namelijk placemats, ansichtkaarten en posters. De brochure “Draaiende molens” is in 2018 heruitgegeven. De brochure wordt actief verspreid op verschillende bijeenkomsten.

Digitale Handreiking Erfgoed van het Molenerf
Erfgoedhuis Zuid-Holland heeft een (digitale) handreiking ontwikkeld over het erfgoed van het molen erf om bij moleneigenaren en molenaars aandacht te genereren voor dit wat vergeten deelvan het molenerfgoed.

Voucherregeling
Erfgoedhuis Zuid-Holland voerde in 2016 een voucherregeling voor moleneigenaren en molenaars uit. De vouchers à € 500,- (maximaal twee per molen) konden worden aangevraagd voor werkzaamheden die leiden tot het verbeteren van de molenbiotoop of het herstel van het molenerf. In totaal werden 21 vouchers (voor 11 molens/molenstichtingen) aangevraagd. De Groene Motor biedt sinds 2017 ook een voucherregeling voor groenonderhoud in brede zin, waaronder voor molens. De voucherregeling is vanuit het molenbudget om die reden niet voortgezet. In 2017 is door de molens tijdens de natuurwerkdag veel gebruik gemaakt van de voucherregeling van de Groene Motor. Dit gaf een extra impuls. Zo konden bijvoorbeeld professionele krachten worden ingehuurd. In seizoen 2017/2018 zijn vanuit het molenveld 15 voucheraanvragen ingediend, waarvan er 14 konden worden toegekend.

Opstellen groenbeheerplannen 2016/2017.
EGH heeft zes groenbeheerplannen laten opstellen. De selectie van de molens is op basis van het onderzoek uit 2010 gedaan: de molens met een biotoop die als slecht was gekwalificeerd en waar deze kwalificatie was veroorzaakt door groen zijn benaderd. Voor het opstellen van de groenbeheerplannen is Bureau Schildwacht/Roetemeijer ingeschakeld. Gekozen is voor een aanpak waarbij omwonenden en belanghebbenden direct bij het begin van het proces van het opstellen van de groenbeheerplannen betrokken zijn en hun ideeën en wensen in verschillende stadia konden aangeven (burgerparticipatie als leidraad). De locaties waren: de Babbersmolen (Schiedam), de Korenaer (Loosduinen), de Speelman (Rotterdam-Overschie), de Wippersmolen (Maassluis) en de

Hoop (Maasdam) en molen De Vier Winden (Monster) Een slotbijeenkomst, waar alle betrokkenen voor werden uitgenodigd, vond plaats op 1 februari 2018 in Delft. De plannen zijn te downloaden via https://www.erfgoedhuiszh.

nl/erfgoedthemas/molens/molenbiotopen-en-groenbeheer/ Binnen de gemeente Binnenmaas, betrokken bij het plan voor molen de Hoop in Maasdam, is recentelijk een tool ontwikkeld die het mogelijk maakt informatie over de molenbiotoop in kaart te brengen. Deze tool kan worden gebruikt voor zowel overheden als particulieren. Naar aanleiding van het opstellen van het plan voor Molen De Vier Winden in Monster is de gemeente actief het beleid rond de molenbiotoop aan het uitdragen binnen verschillende kernen van de gemeente. De gemeente wil voor de andere molens binnen de gemeentegrenzen ook een beheerplan op stellen.

Molenbiotoopbrigade.
In 2017 is een vrijwillige molenbiotoopbrigade opgericht (klein kernteam) om gedurende het jaar te helpen (praktische hulp) en te adviseren (veilig werken) bij groenonderhoud in de molenbiotoop. Deze brigade bestond uit 4 mensen.

Prijsvraag Beste Molenbiotoopbeheerder.
Er is een prijsvraag uitgeschreven om betrokkenen bij molens die zich hebben ingezet voor een gezonde molenbiotoop in het zonnetje te zetten. Het publiek en het molenveld kon nomineren. Elf mensen werden genomineerd. Een deskundige jury koos de vijf winnaars uit. De jury keek naar: – Bijzondere inzet voor het groenbeheer van de omgeving rond de molen. – Voorbeeld en inspiratie voor andere molenbiotopen. – De zorg en het beheer van de molenbiotoop heeft bijgedragen aan het goed functioneren van de molen, bijvoorbeeld aan een vrije windgang en het zicht op de molen. De prijs bestond uit een cheque ter waarde van € 1.000 te besteden aan groenonderhoud in de molenbiotoop. De prijzen zijn feestelijk uitgereikt tijdens een bijeenkomst in Leiden op 24 mei 2018. De uitreiking genereerde veel persaandacht, vooral de lokale pers was geïnteresseerd. Een aantal winnaars heeft de prijs al besteed (gereedschap voor groenonderhoud). Bij anderen wordt nog nagedacht over de besteding (gereedschap, planvorming/beheerplan, ondersteuning vrijwilligers groenonderhoud).

2018: verbetering van de molenbiotoop.
Bijdrage voor deelnemende molens aan Natuurwerkdag 2018 Erfgoedhuis stimuleert ook in 2018 de deelname van molens aan de Natuurwerkdag 2018. Voor deelnemende molens die aan de slag gaan met vrijwilligers wordt een bijdrage van € 400,- beschikbaar gesteld. Daarnaast is de toolkit beschikbaar.

Molenbiotoopwachter en korte film met goede voorbeelden groenonderhoud/groen in de molenbiotoop (doelgroep: overheden)
Erfgoedhuis werkt aan een netwerk van vrijwillige regionale molenbiotoopwachters . De molenbiotoopwachters komen in actie op verzoek van een moleneigenaar/molenaar bij een vraag of probleem binnen een molenbiotoop. In dit project zal samengewerkt worden met de Vereniging De Hollandsche Molen. Daarnaast wordt een korte film gemaakt met goede voorbeelden van groenonderhoud in de molenbiotoop. Doelgroep is overheden.

Groenbeheerplannen: zelf aan de slag.
Daarnaast biedt Erfgoedhuis in het najaar 2018 een training aan bedoeld voor moleneigenaren en gemeenten waarin gewerkt wordt aan de basis elementen van een groenbeheerplan. Erfgoedhuis zal de ervaringen en de resultaten van de groenbeheerplannen via een brief onder de aandacht brengen van gemeenten om zo de opgedane kennis te verspreiden.

Publicatie van de Provincie Zuid_Holland