Molens van Rosmalen: Standerdmolen Rosmalen, rampen en restauraties.

De korenwindmolen van Rosmalen stond – vanaf 1477 – bij het Convent van Coudewater en is in de jaren daarna, minstens een keer, verplaatst in de richting van het dorp.

Uiteindelijk wordt de gemakkelijk te demonteren standerdmolen in 1732 weer opgebouwd (voor de tweede keer?) op de huidige locatie aan de Molenstraat.

Op 20 december 1740 wordt de molen getroffen door een storm. De pachter, Jan Porters, verzoekt de eigenaar de molen zo snel mogelijk weer op te bouwen. Op 1 juni 1741 wordt er weer gemalen voor “boer, bakker en burger”.

In de jaren daarna, als de Van Lith’s (zes generaties) de molen pachten en later ook eigenaar worden, zijn er geen bijzondere rampen, maar heeft men wel voortdurend te maken met grote of kleine restauraties c.q. reparaties. Het blijft uiteindelijk een houten “zorgenkind”.

In 1923 wordt de molen getroffen door een flinke blikseminslag. Hij blijft wel overeind, vliegt niet in brand, maar is ernstig beschadigd. Toch laat Johannes (Jan) van Lith de molen weer te herstellen ondanks het feit dat hij de – door zijn vader Bart tegenover de molen gebouwde – stoommaalderij vaker gebruikt dan de molen.

Tijdens de oorlog (1943) breekt een van de wieken. Jan van Lith is drie weken eerder overleden. Weduwe Van Lith-Hermens heeft geen geld voor een nieuwe, maar misschien was er ook geen materiaal. Zoon Albert van Lith koopt een tweedehands roede van de firma Fransen (Groesbeek) en een jaar later kan hij weer draaien. Albert overlijdt echter in 1948. Schoonzoon Gerrit Peters, die al enkele jaren meewerkte, zet het bedrijf voort.

Na de oorlog is pas duidelijk hoe slecht de onderhoudstoestand is. Men wil de molen slopen, maar een Monumentenwet (1948) staat dat niet toe. Na (bijna) 10 jaar corresponderen, onderzoeken, rapporteren en vergaderen, wordt de molen op 14 juni 1957 aan de gemeente – die daarmee meteen een onderhoudsplicht krijgt – verkocht.

Weer 10 jaar later (1967) start er een flinke restauratie, zodat de molen weer ‘waterdicht’ is en weer kan draaien. Molenaar Peters is weliswaar geen eigenaar meer, maar heeft wel het beheer op zich genomen. Om weer te kunnen malen volgt er in 1975 een volgende grote restauratie. Als Peters in 1976 overlijdt, neemt vrijwillig molenaar Jan Wengelaar het beheer over. Hij bereidt de grote restauratie van 1985 voor, waarbij een complete zijwand en een wiek wordt vervangen.

Zijn opvolger René Vogels mag de restauratie van 1995/1996 mee begeleiden als de andere (linker)zijwand en de andere wiek wordt vervangen. Inmiddels is de gemeente Rosmalen overgegaan naar de gemeente ’s-Hertogenbosch en worden er regelmatig ook kleinere restauraties uitgevoerd: een nieuwe trap (1997); een totale schilderbeurt (2004); nieuwe vloeren (2007); nieuwe staart (2010); nieuwe zeilen (2011) en een totale schilderbeurt (2011). De laatste restauratie vond onlangs in november 2017 plaats: een schoor, een spruitbalk, twee legeringsbalken en (na 20 jaar) opnieuw een nieuwe trap.